NOWY ZWYCZAJ - OGRANICZAJ!

Profesor Krzysztof Wojcieszek na temat problemów alkoholowych - część I

Stanowisko prof. Wojcieszka w kwestii problemów alkoholowych i możliwości ich rozwiązywania przez samorząd - materiał przygotowany na spotkanie z olsztyńskimi Radnymi i Członkami Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych
Stanowisko prof. Wojcieszka w kwestii problemów alkoholowych i możliwości ich rozwiązywania przez samorząd - materiał przygotowany na spotkanie z olsztyńskimi Radnymi i Członkami Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

1. O czym dyskutujemy? Alkohol etylowy jest najgroźniejszą substancją psychoaktywną.

„Lancet”, 2010 – opinia gremium ekspertów – alkohol etylowy jest najgroźniejszym używanym narkotykiem (największa suma szkód indywidualnych i społecznych). (72 pkt s stosunku do 55 pkt heroiny i 54 pkt kokainy). Independent Scientific Committee on Drugs, 2010. Źródło: Nutt D., King L., Philips L., Drug harms in the UK: a multicriteria decision analysis, The Lancet, vol. 376, nr 9752, s. 1558–1565, 6 November 2010. Według mojego oszacowania codziennie57 osób traci w Polsce życie z powodu nadmiernego picia napojów alkoholowych. Według innych oszacowań jest to ok. 30 osób (PARPA).

2. Czy to sprawa osób uzależnionych? Również, ale nie zasadniczo.

W nauce obowiązuje tzw. paradoks prewencyjny, który głosi, że suma szkód alkoholowych spowodowanych przez osoby uzależnione jest wyraźnie mniejsza, niż szkód spowodowanych przez osoby, które nie są uzależnione od alkoholu, ale piją nadmiernie (zbyt dużo, zbyt często, w złych okolicznościach). Oczywiście los osób uzależnionych jest bardzo trudny – ich życie skraca się o średnio 10-20 lat. Tyle tylko, że nadużywających jest dużo więcej, niż uzależnionych – 3 na 1.

3. Kiedy nadużywam etanolu?

Mężczyzna, który przy jednej okazji wypija więcej, niż 60 g czystego etanolu kwalifikuje się do kategorii nadużywających (kobieta – 40 g). Również, gdy pije często i gdy pije w ryzykownych okolicznościach (wiek, praca, leki, opieka nad małoletnimi, ciąża, karmienie, choroby – np. cukrzyca, indywidualne ryzyko uzależnienia). [60 g to ok. 1,5 l piwa lub 0,5 l wina lub 2 „setki” wódki.]

4. Alkohol a przemoc.

Ok. 70% przypadków przemocy domowej powodują osoby nietrzeźwe. Średnie spożycie alkoholu przekłada się na częstość incydentów chuligańskich na ulicach, zniszczeń mienia, ataków na przechodniów. Większość sprawców zabójstw jest nietrzeźwych (impreza, nóż kuchenny, różne lata – różne wskaźniki). Średnie spożycie etanolu jest mocno skorelowane z samobójstwami (Wojnar, 2017).

5. Alkohol a prawo.

Większość sprzedających napoje alkoholowe w Polsce łamie prawo sprzedając alkohol nieletnim. Badania ESPAD pokazują, że w świadomości młodzieży alkohol jest łatwo dostępny (Sierosławski, 2015). Tymczasem już jednorazowa udowodniona sprzedaż napoju alkoholowego osobie nieletniej automatycznie powinna powodować utratę zezwolenia na obrót alkoholem ( i ewentualnie inne sankcje). NSA w Warszawie: już jednorazowe naruszenie któregokolwiek z ustanowionych w art. 15 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zakazów obliguje organ zezwalający do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. wyrok NSA w Warszawie z 19.04.2011 r. sygn. akt II GSK 436/10).

6. Co lepiej działa jako prewencja problemów alkoholowych? Ograniczenia dostępności czy edukacja?

Potrzebne jest i jedno, i drugie, ale zdaniem ekspertów (Anderson P., Baumberg B., Alkohol w Europie, Warszawa, 2007) skuteczniejsze są prawno - ekonomiczne ograniczenia dostępności! Muszą być jednak dobrze przygotowane i właściwie egzekwowane. Konieczne jest budowanie dla nich wsparcia społecznego, np. ujawnianie opinii większości, edukacja.

 

Opr. prof. nzw. dr hab. Krzysztof A. Wojcieszek

CELE

  • Zmiana fałszywych przekonań i szkodliwych zachowań związanych z używaniem alkoholu,

  • Wzrost wiedzy o alkoholu - najbardziej destrukcyjnej i ogólnie dostępnej substancji psychoaktywnej,

  • Zmiana modelu spożywania alkoholu w kierunku bezpiecznego używania i abstynencji – zachowania postawy umiaru